Even wat anders proberen? Maak dan Dokter Tamara: Mexicaanse ovenschotel met witvis. Een lekkere en vullende maaltijd om op tafel te zetten. In deze ovenschotel zitten zachte stukjes witvis, kleurrijke groenten en heerlijke smaken uit de Mexicaanse keuken. Het recept zit vol smaak en bevat veel eiwitten en vezels. Een fijne keuze voor een gezonde afsluiting van de dag.

Voorbereiding: 15 minuten | Kooktijd: 35 minuten | Gang: Diner | Calorieën: 570 kcal

Ingrediënten

Voor 2 personen

• 2 tomaten
• 200 gr courgette
• 60 gr maïs
• 300 gr zwarte bonen
• 2 tl paprikapoeder
• 2 tl komijn
• 2 el olijfolie
• snuf versgemalen peper
• 200 gr koolvis
• 1 el limoensap
• 3 gr koriander
• 1 avocado

Bereiding

1. Verwarm de oven op 200°C.
2. Snijd de tomaten in partjes en de courgette in kleine blokjes. Doe de zwarte bonen wassen in koud water en doe dit samen met de tomaten, courgette en maïs in de bakplaat.
3. Verdeel over de bakplaat de paprikapoeder, komijn, olijfolie en versgemalen peper. Hussel dit goed door, zodat alles bedekt is met de olie en specerijen.
4. Bedek de koolvis met het limoensap en versgemalen peper. Leg de koolvis op de groente in de bakplaat en bak dit voor ongeveer 20 minuten.
5. Serveer het gerecht met de koriander en een in plakjes gesneden avocado.

Eet smakelijk!

Wil je meer weten over dit recept? Bekijk het originele recept van Dokter Tamara via haar website: Mexicaanse ovenschotel met witvis.

De één ziet er enorm tegenop, de ander doet het fluitend: opruimen. Toch wil iedereen graag een prettig en overzichtelijk thuis. Zeker in drukke of emotionele periodes, zoals bij een verhuizing, na een verlies of wanneer het huishouden zich opstapelt, kan een opgeruimde omgeving veel verschil maken.

Waarom is een opgeruimd huis belangrijk?

Een opgeruimd huis geeft je rust, overzicht en draagt bij aan je veiligheid. Minder spullen op de grond betekent minder kans op vallen, waardoor je langer zelfstandig en prettig thuis kunt blijven wonen. 

Maar hoe pak je het opruimen aan, zonder dat het overweldigend wordt? En hoe zorg je ervoor dat het netjes blijft? Opruimcoach Marianne Bodenstaff van Huishouden op Orde deelt praktische tips en een helder stappenplan. Zo krijg je weer grip op je huishouden. 

Zo pak je het aan: 

1. Begin in een leefruimte

Is het op meerdere plekken in huis rommelig en weet je niet waar je moet beginnen? Start dan in een ruimte waar je vaak bent, zoals de woonkamer, keuken, hal of slaapkamer. Omdat je hier dagelijks komt, voel je direct het verschil zodra het opgeruimd is. En dat geeft lucht! 

2. Bepaal het doel van de ruimte 

Weet je waar je wilt starten? Mooi! Denk dan eerst even na over het doel van die ruimte. Wat wil je ermee bereiken. Wat wil je niet meer? Wat juist wél? Door dit kort op te schrijven, maak je het makkelijker om tijdens het opruimen beslissingen te nemen over je spullen.  

3. Hou het klein 

Wil je bijvoorbeeld een grote kast aanpakken? Haal dan niet alles in één keer eruit, maar werk plank voor plank of lade voor lade. Kleine stapjes zijn effectiever én zorgen ervoor dat je niet vastloopt als je halverwege ineens weg moet.  

4. Aan de slag met een timer 

Ben je geen fan van opruimen? Zet een wekker op bijvoorbeeld een uur en begin klein. Pak één plank of lade en werk stukje voor stukje. Maak direct een beslissing over elk item dat je tegenkomt: wat doe je ermee?  

5. Blijf op je plek

Ga niet meteen door het huis lopen met spullen die ergens anders thuishoren. Leg ze apart, bijvoorbeeld in een doos, tas of op een dienblad en breng ze pas na je opruimsessie in één keer naar de juiste plek. Zo voorkom je afleiding en tijdverlies.   

6. Maak keuzes over wat je bewaart

Wil je iets houden? Dan moet het een duidelijke plek krijgen. Moet het ergens anders bewaard worden, leg het dan bij de spullen die je later verplaatst. Twijfel je? Stel jezelf vragen als:  

• Heb ik dit het afgelopen jaar gebruikt?  
• Word ik er blij van?
• Is het nog compleet?
• Kan ik er iemand anders blij mee maken (kringloop, voedselbank)? 

7. Werk stap voor stap alle plekken af

Als één plek klaar is, ga je door naar de volgende. Zo houd je het overzicht en merk je snel verschil

8. Maak opruimen onderdeel van je dag  

Loop elke avond voor het slapengaan een klein rondje door je huis langs de plekken die je al hebt opgeruimd. Ligt alles op z’n plek? Zo niet, ruim het direct op. Dit kost hooguit tien minuten en zorgt ervoor dat je ruimte opgeruimd blijft.

9. Creëer een nieuwe routine  

Door het dagelijks bij te houden, ontstaat er vanzelf een nieuwe gewoonte. Alles krijgt zijn vaste plek, en opruimen wordt steeds makkelijker!

Je hoeft het niet alleen te doen 

Soms zie je door de bomen het bos niet meer. Onze professionele opruimcoaches helpen je daarom graag stap voor stap naar meer overzicht, rust en ruimte. Exclusief voor leden: 5 uur hulp bij opruimen en organiseren, inclusief 1 uur gratis! 

Wil je meer weten? Klik dan op de knop hieronder voor meer informatie.

Dementie heeft veel invloed op het dagelijkse leven. Voor iemand met dementie wordt het bijvoorbeeld steeds lastiger om informatie goed te verwerken. Gesprekken verlopen langzamer en niet alles is meteen duidelijk. Hierdoor wordt het moeilijker om op een goede manier met elkaar in contact te blijven. De volgende 10 tips kunnen jou helpen om toch op een prettige manier een gesprek met elkaar te blijven voeren.

Ontdek 10 tips om in verbinding te blijven met iemand met dementie

1. Vertel de kleine nieuwtjes van de dag

Praat samen over familie en bekenden, en neem rustig de plannen van de dag door. Vind je het soms lastig om iets te zeggen? Dan kun je oefenen door je gedachten hardop uit te spreken. Zo wordt het makkelijker om woorden te vinden en kun je eenvoudiger een gesprek op gang houden.

2. Laat stiltes vallen

Laat stiltes vallen, zodat degene met dementie de kans krijgt om op zijn of haar eigen manier te reageren. 

3. Stel vragen

Vragen stellen helpt om een gesprek op gang te brengen. Stel bijvoorbeeld een vraag over iets waar de ander graag over praat. Zo wordt praten samen makkelijker. 

4. Praten is fijn, maar niet altijd nodig

Contact hoeft niet altijd de vorm van een gesprek te hebben. Mensen met dementie vinden het ook vaak prettig om op andere manieren te ‘praten’. Zingen bijvoorbeeld, of gewoon stil bij elkaar zitten.  

5. Fouten zijn niet erg

Accepteer dat niet alles in een gesprek hoeft te kloppen. Kies ervoor om het gesprek door te laten gaan, zonder de hele tijd de fouten te herstellen.

6. Haal samen herinnering op

Zoek samen naar herinneringen waar je over kunt praten. Dat kan een fijn gesprek op gang brengen. Gebruik eventueel foto’s of muziek om herinneringen weer levendig te maken.

7. Verwacht niet altijd een reactie

Misschien krijg je weinig reactie als je iets vertelt. Soms zijn details moeilijk te volgen, maar de ander luistert wel naar jouw verhaal. Geef het dus niet meteen op. 

8. Spreek waardering uit

Vergeet niet om te zeggen dat je de ander waardeert. Laat ook merken dat je het fijn en gezellig vindt samen. 

9. Wees geduldig

Iemand met dementie heeft vaak meer tijd nodig om iets te begrijpen of te doen. Haasten helpt niet. Daarmee maak je de ander alleen maar onrustig. 

10. Geniet van het onverwachte

Soms loopt een gesprek anders dan je verwacht. Misschien zegt iemand iets grappigs, of gebeurt er iets spontaan. Probeer zulke momenten te zien en geniet er samen van. Een glimlach of een lachje kan veel doen.

Behoefte aan een luisterend oor of meer informatie?  

Je staat er niet alleen voor. Onze ledenconsulenten zijn er voor je als je je verhaal wilt delen of vragen hebt. Plan eenvoudig een telefonisch gesprek in via onze online agenda, op een moment dat jou uitkomt.   

Even naar de winkel, een rondje door het park of een blokje om. Het klinkt eenvoudig, maar dit soort dagelijkse uitstapjes zijn belangrijk voor je gezondheid, zowel lichamelijk als mentaal. ‘Eropuit gaan’ is een manier om in beweging te blijven én om het brein actief te houden. Wat mensen vaak vergeten, is hoe belangrijk goede schoenen zijn. Kijk daarom eens kritisch naar je schoenen. In dit artikel legt Paul Tap van de Beterlopenwinkel, als specialist in gezond lopen, uit waarom goed schoeisel zoveel verschil maakt en geeft tips waar je op kunt letten bij het kiezen van de juiste schoenen.

Bewegen doet meer dan je denkt

Verschillende onderzoeken tonen aan dat regelmatig bewegen helpt om cognitieve vaardigheden zoals geheugen, concentratie en oriëntatie vermogen op peil te houden. Door te wandelen of naar buiten te gaan, worden meerdere hersengebieden tegelijk geactiveerd. Het zien van nieuwe prikkels, het maken van sociale contacten en simpelweg het navigeren door de omgeving stimuleren het brein op een natuurlijke manier. 

Voor ouderen, en zeker voor mensen met beginnende geheugenproblemen of dementie, is dit extra belangrijk. Naar buiten gaan helpt om langer zelfstandig te blijven en vergroot het gevoel van eigenwaarde. Het zorgt voor ritme in de dag en vaak ook voor meer ontspanning en een beter humeur.

Goede schoenen maken het verschil

Toch is naar buiten gaan niet voor iedereen vanzelfsprekend. Pijn aan de voeten, moeite met balans of angst om te vallen houden mensen vaak tegen. Juist daarom zijn goede schoenen zo belangrijk. 

Een stevige, comfortabele schoen met goede grip en demping geeft meer vertrouwen tijdens het lopen. Goede schoenen voorkomen klachten, ondersteunen je voeten en helpen bij het stabiel lopen.  

Een goede wandel- of sneaker schoen biedt ondersteuning aan de enkels, voorkomt dat men wegglijdt en past zich aan de natuurlijke afwikkeling van de voet. Denk aan een stevige hiel, een goede zool en genoeg ruimte voor je tenen. Daarbij is het belangrijk dat schoenen goed passen. Te grote of te kleine schoenen kunnen blaren of zelfs valpartijen veroorzaken.

Kortom: een stap naar buiten is óók een stap vooruit. Trek dus de juiste schoenen aan en blijf lekker in beweging!

Kies voor voordelige wandelschoenen

Op zoek naar goede en comfortabele schoenen? Bij Beterlopenwinkel vind je een ruim assortiment sport- en wandelschoenen. De deskundige medewerkers helpen je graag bij het vinden van schoenen die goed bij jouw voeten passen.

Als Vierstroomlid ontvang je 10% korting bij een minimale besteding van €50. De korting geldt zowel in de winkels als in de Beterlopenwebwinkel.

Op zoek naar heerlijke én gezonde gerechten voor Pasen? Duik de keuken in en maak kennis met de smakelijke recepten van Dokter Tamara. Kies voor verantwoorde crêpes, quiches die de gezonde buik ondersteunen en een goed gevuld brood. Heerlijk met een eitje, want dat hoort natuurlijk bij Pasen. Fijne en gezonde Paasdagen!  

Anja Verheij (71) was een van de populairste deelnemers van het tv-programma B&B Vol Liefde de zomereditie. Een toonbeeld van zelfstandigheid, vitaliteit, gezondheid en – soms ook iets te veel – zorgzaamheid. Wat doet Anja om fysiek en mentaal gezond te blijven?

Over Anja

Mocht je haar niet kennen? Anja heeft ruim twintig jaar Chambres d’hôtes in Frankrijk, waarvan de laatste tien jaar in een 18e eeuwse pastorie in Biches, de Nièvre. Hier ontvangt ze met veel plezier haar gasten. Anja heeft een paar dates gehad via het televisieprogramma, maar is – op het moment dat wij haar spreken – nog single, wat ze overigens niet betreurt. 

Ga je stoppen met je bed&breakfast?

‘Ik heb een artroselijf en dat lijf zegt: het moet kleiner. Ik woon in een vrij groot huis met 2000 vierkante meter grond. Dat betekent dat ik hier over een tijdje wegga en elders in Frankrijk ga neerstrijken. Dat vind ik heel spannend. Ik had aanvankelijk 70 jaar in gedachten als stopleeftijd. Maar omdat het leven steeds sneller gaat naarmate je ouder wordt, is 73 jaar nu mijn streefdatum. Ik wil niet wachten tot ik tweede helft zeventig ben, omdat het lichamelijk dan misschien te zwaar wordt voor zo’n grote verandering. 

Als ik hier vertrek, betekent dat wel dat mijn belangrijkste bron van zingeving – het gastvrouwschap – wegvalt. Gasten ontvangen is niet alleen een kwestie van kamers schoonmaken en wassen draaien. Het betekent ook dat je mooie gesprekken hebt. Ik verzorg maaltijden en eet samen met mijn gasten. Mensen vinden dat leuk, maar ik doe het ook voor mezelf. Het houdt me scherp om kennis te nemen van andere standpunten, van andere manieren van leven.’ 

Hoe ga je die zingeving straks opvangen?

‘Ik heb vooral bedacht dat ik het móet opvangen. Afhankelijk van waar ik terechtkom, zal ik actief op zoek gaan naar nieuwe zingeving. Ik ben geen type dat achter de geraniums gaat zitten. Ik lees graag, kan goed alleen zijn, maar sociale contacten zijn onontbeerlijk in het leven. Dus daar zal ik me voor blijven inzetten.’ 

Wat wordt nog meer belangrijk voor je in de volgende fase? 

‘Op het Franse platteland heb ik geleerd om de kleine dingen te waarderen. Toen ik nog in Arnhem woonde had ik cultuur om me aan te laven, hier ben ik meer op mezelf teruggeworpen. Ik ben gedwongen om het geluk uit het kleine te halen, wat ik op zich helemaal niet verkeerd vind. Wat ik wel merk naarmate ik ouder word en het lichamelijk zwaarder wordt, is dat ik meer behoefte krijg aan geestelijke uitdaging. Aan cultuur dichtbij. Dat zal mede bepalend zijn voor mijn volgende stap. Ik speel nu met de gedachte om misschien in een groep te gaan wonen, waar ik mijn eigen leven kan leiden, maar ook dingen kan delen met anderen. Je hebt zoveel mooie woonvormen. Een ander voordeel van wonen in een groep is dat je elkaars mantelzorger kunt zijn, mocht dat nodig zijn. Ouder worden brengt uitdagingen, maar ook nieuwe mogelijkheden. Het belangrijkste is om ze te blijven zien.’ 

Vind je het lastig dat iedereen een mening over je heeft nu je bekend bent?

‘Het worden van een bekende Nederlander is echt iets wat je overkomt. Je wordt ervoor gewaarschuwd, want er zit goede begeleiding bij het programma. Maar toch overkomt het je.  Ik heb het voordeel dat ik weinig op social media zit, maar goede vrienden stuurden me weleens wat door. Daar zaten in het begin ook negatieve reacties tussen, zoals ‘Zij is kort door de bocht’ en ‘Zij moet maar alleen blijven met haar kat Piet’. Dat is het fijne van ouder worden en meer in harmonie zijn met jezelf; het deert me niet. 

Ik vind het belangrijker dat dierbaren mij omarmen, dan wat onbekenden van mij vinden. Ik was wel verbaasd dat ik door half Nederland werd omarmd. Dat had ik niet verwacht, juist omdat ik voor mezelf opkom en ik daarmee sommige mensen tegen de haren instrijk. Toen ik in Nederland was werd ik door iedereen aangesproken. Ik kreeg waanzinnige complimenten dat meer vrouwen een Anja-gehalte zouden moeten hebben. Het was egostrelend. Als ik ooit in een dip kom, dan haal ik deze complimenten terug.’ 

Zijn er vrouwen die een voorbeeld voor je zijn?

‘Ik heb veel bewondering voor vrouwen die, sinds jaar en dag, opkomen voor vrouwenrechten, zoals Aletta Jacobs, Joke Smit en Hedy d’Ancona. Dat zijn vrouwen die hun eigen kracht zien, en dat aanwenden om de rechten en mogelijkheden van andere vrouwen te bevorderen. Ik vind dat vrouwen in een aantal opzichten nog altijd tweederangsburgers zijn. Terwijl ik denk dat het de wereld ten goede zou komen als er meer vrouwelijke leiders zijn. Niet dat vrouwen niet megalomaan kunnen zijn, maar ik denk dat er toch wat minder kans is op Trumps en Poetins. Wat ik ook bewonder in vrouwen is authenticiteit. Vrouwen die zichzelf zijn, accepteren dat ze ouder worden, en het niet nodig vinden om aan zichzelf te sleutelen.’ 

Je komt zelf ook over als een krachtige vrouw. 

‘Dat klopt ook wel. Ik kan in gesprekken soms opmerkingen maken waar mensen van gaan fronsen. Dingen die me niet bevallen spreek ik uit. Maar ik vind dat dingen benoemd mogen worden. Want alleen als je iets benoemt, kan er iets veranderen. Dat heb ik altijd gehad en dat wordt geenszins minder. Ik ben ook altijd financieel onafhankelijk geweest. En dat wens ik iedere vrouw toe, zodat je altijd uit een ongezonde relatie kunt stappen.’ 

Wat doe jij als je niet lekker in je vel zit?

‘Ik ben overwegend een goed gemutst mens, maar ik heb ook momenten dat het glas niet halfvol is. Dat ik denk: jeetje, hoe kom ik de dag door? Ik had dit in extreme mate tijdens de corona periode. We hadden een heel strenge lockdown en mochten één uur per dag naar buiten binnen een straal van één kilometer. In het begin vermaakte ik me prima in mijn geweldige tuin, ik heb hoeken gezien die ik nog niet had ontdekt. Maar uiteindelijk begon het me op te breken dat ik geen mensen zag. Ik ben toen iedere dag gaan opschrijven in een schriftje wat fijn was die dag. De wereld is nooit helemaal wit, maar ook nooit helemaal zwart. Door deze oefening dwong ik mezelf om in een zwarte periode ook de witte dingen te zien. Dat kan van alles zijn: een nieuw inzicht, iets wat me laat lachen, een eekhoorn die een gekke buiteling maakt.’ 

Hoe beleef je het ouder worden?

‘Ik merk dat mijn lichamelijke ongemakken toenemen. Mijn artrose begint steeds meer op te spelen: ik heb minder kracht, de fijne motoriek in mijn handen verdwijnt. Mijn geheugen en gehoor worden wat minder. Alles gaat langzamer. Ik neem meer tijd voor de dingen die ik doe. De dagen en jaren lijken steeds sneller voorbij te vliegen. Ik denk elk jaar weer: potverdorie weer een jaar voorbij. Maar het is echt niet alleen kommer en kwel (lacht!). Ik zit veel beter in mijn vel. Ik kan beter relativeren, makkelijker ‘nee’ zeggen. Wat ik ook zo leuk vind aan ouder worden is dat het niet saai wordt. Rond mijn veertigste begon ik mezelf een beetje in de peiling te krijgen. Maar dat proces is nog altijd gaande; er valt altijd weer iets nieuw te ontdekken. Je blijft altijd een mens-in-ontwikkeling. Toen ik een bed&breakfast begon werd er een beroep gedaan op mijn gastvrouwschap. Ik vond het plezierig om te ontdekken dat ik dat ook in me heb, en verder hebben kunnen ontwikkelen.’ 

Hoe belangrijk is vitaliteit voor jou? 

‘Dat vind ik héél belangrijk. En dat wordt alleen maar belangrijker naarmate ik ouder word. Ik ben op een leeftijd gekomen dat mijn veerkracht en vitaliteit elk moment voorbij kunnen zijn. Ziektes kunnen toeslaan. Daar ben ik me erg bewust van. Op je vijftigste begin je al een jas uit te doen. Op je zestigste nog één. Met zeventig weer één. En op je tachtigste doe je er twee tegelijk uit. Ik wil zo lang mogelijk op een prettige manier kunnen leven. Vitaliteit speelt daarin een belangrijke rol.’ 

Wat doe je om vitaal te blijven?

‘Door mijn deelname aan B&B vol Liefde weet iedereen dat ik alle werkdagen meedoe aan Nederland in Beweging. Ik noem dat ouwe lullen gym, zonder dat vervelend te bedoelen. Integendeel. Ik zeg ook altijd gekscherend tegen vrienden: ‘We gaan niet om kwart over negen afspreken, want dan doe ik ouwe lullen gym.’ Verder ben ik actief: ik doe klusjes in huis, schilder mijn eigen luiken, en wandel veel in de natuur. Ik vind het fijn om buiten te zijn, de seizoenen mee te maken, met de vogels te praten. 

Gezonde voeding speelt ook een belangrijke rol. Tachtig procent van wat in de supermarkt ligt is ongezond; het is te zout, te vet, bevat te veel suiker. Ik houd ongelofelijk van lekker en puur eten. Ik ben vijftig jaar vegetariër, maar ik eet wel vis. Ik hoor Nederlandse gasten weleens tegen elkaar zeggen: ‘Dat moeten we ook vaker doen, zelf een maaltijd maken.’ Ik snap dat mensen druk zijn, maar het levert je zoveel op als je de tijd neemt om zelf een kool te snijden of een wortel te raspen. Het is fijn om te doen en je weet wat je eet. De gesprekken met gasten zijn belangrijk voor me; ze geven mijn leven zin. Ik vraag me weleens af hoe dat moet als ik straks stop.’ 

Laat je verder inspireren

Ben je bereid om anders naar jezelf en de wereld te kijken? Dan biedt het leven na de overgang niet alleen klachten, maar juist volop nieuwe kansen. Hier lees je de verhalen van Vakil (77), Saskia (62), Petra (64) en Jup (54). In het Lente Magazine 2025 lees je meer over hoe zij deze voordelen in het tweede deel van hun leven omarmden. 

Vakil Eelman

‘Tot mijn kinderen uit huis gingen, had ik helemaal geen tijd om met mezelf bezig te zijn. Pas daarna begon ik mezelf echt te ontdekken: wie ben ik nou eigenlijk? En waarom heb ik bepaalde dingen meegemaakt? Waar ben ik de fout in gegaan? Dat proces viel samen met de overgang. Voor mij was de overgang letterlijk het nieuwe gedeelte van je leven waarin je wijzer wordt. Je leert je geschiedenis herzien. Ik heb een vrij traumatische achtergrond: een afwezige vader en een moeder die niet liefdevol kon zijn. Lange tijd voelde ik me een slachtoffer: in de steek gelaten, niet gezien en niet geliefd. 

En de geschiedenis herhaalde zich ook nog eens in mijn eigen volwassen leven. Op mijn 40e ging ik op zoek naar een manier om meer spiritualiteit in mijn leven te brengen. Ik werd Soefi en yogadocent, en hoewel dat al een ontwikkelingsproces op gang bracht, kreeg ik niet de kans om mijn verleden écht helemaal door te werken. Dat lukte pas op latere leeftijd. Toen ik zag dat mijn ouders ook maar mensen waren met al hun fouten en onmogelijkheden, kon ik ze vergeven en tegelijkertijd begon daarmee het proces om ook mezelf te vergeven. Mijn oudste dochter, die downsyndroom had en vorig jaar overleed, was mijn grote leermeester. Ze was een prachtig voorbeeld van hoe je open en zonder oordeel naar je omgeving kunt kijken. Ik kon steeds beter relativeren en liefdevoller naar mezelf kijken. Dat vind ik een grote winst van ouder worden.’  

Saskia van Poppel

‘Als vrouw kijk je naar je moeder als het gaat om de overgang. Welke klachten had zij? Hoe heeft zij de overgang beleefd? Maar mijn moeder overleed aan borstkanker toen ik 13 was. Daardoor had ik geen referentiekader. En ook geen verwachtingen. Ik ga het wel merken, dacht ik. Op mijn 46e kreeg ik net als mijn moeder borstkanker. Voor het eerst in mijn leven ben ik toen heel bewust keuzes gaan maken. 

Zo besloot ik me alleen ‘lokaal’ te laten behandelen: een operatie om de tumor te verwijderen en bestraling. De preventieve chemo- en hormoontherapie heb ik overgeslagen, omdat die een enorme impact zouden hebben op mijn hormonen, op mijn vrouw-zijn en de overgang. Dat wilde ik niet. Fysiologisch gezien ontkomen de meeste vrouwen niet aan de overgang. Maar dankzij het taoïstische pad leerde ik hoe mijn levenskracht kon blijven stromen door contact te maken met mijn bekken, mijn seksualiteit. Dat was een heel spannend proces, omdat ik het al die jaren had weggestopt en onderdrukt. Maar het was ook een heel verrijkend proces, dat me uiteindelijk terugbracht bij mijn eigen veiligheid, mijn bron. Onze levenskracht is pas weg als we dood zijn, maar als je ouder wordt moet je het wel onderhouden. En als ík straks 90 ben, wil ik nog steeds in de gordijnen hangen haha!’ 

Petra ter Weeme

‘Na mijn ziekte ging ik op een andere afdeling werken, wat zes jaar lang heel leuk was. Langzaam maar zeker viel ik echter terug in mijn oude valkuil. Naast twee banen en mijn gezin, volgde ik een opleiding. Ondertussen had ik door de overgang ook fysieke en mentale klachten. Mensen zeiden: jeetje wat heb jij toch veel energie. Maar die grenzeloosheid kwam voort uit verlatingsangst; ik deed alles vanuit die overlevingsstrategie. En toen kwam ik in een burn-out terecht. Mijn lijf trok het gewoon niet meer. 

Dat was het keerpunt. Ik moest écht beter naar mijn lichaam leren luisteren. Tijdens mijn herstel stond ik op een dag – lekker meditatief – op de overloop mijn deuren te schilderen, toen ik me afvroeg: wat ga ik nu met de rest van mijn leven doen? En ineens wist ik: ik word holistisch therapeut. Ik deed een opleiding en ging deeltijd bij mijn werkgever werken, niet als manager maar als opleider. Daarnaast heb ik mijn eigen praktijk voor holistische therapie. Ik heb nu het beste van alles! Het was geen gemakkelijke weg, maar ik zie de dingen scherper voor wat ze zijn en ik ben een veel warmer mens geworden. Het klopt nu en dat is zo fijn!’

Jup Jansonius 

‘De overgang is een periode die aandacht vraagt voor jezelf. Bezinning, review en ruimte. Ik heb die periode dan ook vanaf dag één benaderd als een fysieke en mentale transitie die je heel bewust kunt meemaken. Fysiek voelde ik me niet altijd fantastisch, maar dat voelde ik me op m’n veertiende ook niet. En ik merkte al heel snel dat de opvliegers – die ik toen ‘aanvliegers’ noemde – een signaalfunctie hadden. Daarmee gaf mijn lichaam aan dat iets niet in harmonie was met mij. 

Zo voelde ik dat mijn relatie niet was wat ik zocht in de liefde. Toch heb ik, in het belang van ons kind, lang gewacht om weg te gaan. Maar na het overlijden van mijn vader hield ik dat niet meer vol. Twee jaar geleden ontmoette ik de liefde van mijn leven, voor wie ik onlangs naar Italië ben geëmigreerd. Weer een radicale stap. Ach, we zetten op heel veel punten in ons leven radicale stappen, maar dan doet de omgeving er niet zo moeilijk over. Een kind krijgen is ook heel radicaal, maar dat vinden we heel logisch. Als je er anders naar kijkt, is de overgang een enorm rijke periode in je leven.’

Ontdek nog meer verhalen

Er overlijden jaarlijks meer vrouwen aan hart- en vaatziekten dan aan borstkanker. Hart- en vaatziekten zijn bij vrouwen wereldwijd doodsoorzaak nummer 1. Er overlijden zelfs meer vrouwen aan dan mannen. 

De symptomen bij vrouwen versus mannen

Wat veel mensen niet weten, maar waar gelukkig steeds meer aandacht voor komt, is dat de symptomen bij vrouwen anders kunnen zijn dan bij mannen. Dit verschil heeft lange tijd weinig aandacht gekregen, maar dat verandert nu. Wat zijn dan die andere symptomen die vrouwen kunnen ervaren. Waarom zijn deze verschillen er en wat kunnen vrouwen doen om alert te blijven? 

Bij mannen zijn de typische symptomen van een hartinfarct vaak duidelijk: een drukkende pijn op de borst, uitstralende pijn naar de linkerarm, zweten en kortademigheid. Bij vrouwen kunnen de signalen veel subtieler en minder herkenbaar zijn. Veelvoorkomende symptomen bij vrouwen zijn: 

• Pijn in de bovenrug, kaak of nek: Dit wordt vaak niet in verband gebracht met het hart. 

• Extreme vermoeidheid: Dit kan soms dagen of weken voor een hartinfarct optreden. 

• Misselijkheid of braken: In plaats van pijn op de borst voelen vrouwen zich eerder ‘niet lekker’ of hebben ze maagklachten. 

• Kortademigheid: Vaak zonder duidelijke inspanning. 

• Druk of ongemak op de borst: Maar dit voelt minder intens aan dan bij mannen. 

Omdat deze symptomen vaag zijn, worden ze vaak niet als alarmsignaal herkend. Daarom bestaat de kans op vertraging in de diagnose en behandeling. 

Waarom zijn de symptomen anders bij vrouwen?

De verschillen in symptomen hebben te maken met biologische en hormonale factoren. Bij vrouwen ontwikkelen hart- en vaatziekten zich vaak anders. Bijvoorbeeld: 

1. Fijner netwerk van bloedvaten: Vrouwen hebben over het algemeen kleinere en fijnere bloedvaten dan mannen. Dit betekent dat verstoppingen zich anders ontwikkelen en symptomen subtieler kunnen zijn. 

2. Hormonen: Het hormoon oestrogeen speelt een belangrijke rol in de gezondheid van de bloedvaten. Na de overgang daalt het oestrogeenniveau, waardoor vrouwen kwetsbaarder worden voor hart- en vaatziekten. 

3. Ontstekingen: Vrouwen hebben vaker last van microvasculaire aandoeningen (problemen met de kleine bloedvaten), wat kan leiden tot andere soorten pijn en ongemak. 

Waarom is er nu pas meer aandacht voor dit verschil?

Lang werd gedacht dat hart- en vaatziekten bij mannen en vrouwen hetzelfde verliepen. Dit kwam omdat het meeste medische onderzoek zich richtte op mannen. Klinische studies werden vooral uitgevoerd bij mannen, en de symptomen die zij ervoeren, werden de standaard. Pas de laatste decennia is er meer aandacht voor het feit dat vrouwen anders reageren op ziektes en behandelingen. De medische wereld begint nu in te zien dat een “one size fits all”-benadering niet werkt. Onderzoek naar vrouwen en hart- en vaatziekten is echter nog relatief nieuw, waardoor er nog veel te ontdekken valt.

Wat kun je zelf doen als vrouw? 

Omdat de symptomen bij vrouwen minder herkenbaar zijn, is het belangrijk dat je als vrouw goed op je lichaam let en jezelf serieus neemt. Hier zijn enkele tips: 

1. Ken je risicofactoren

Risicofactoren zoals hoge bloeddruk, diabetes, hoog cholesterol, overgewicht en roken verhogen de kans op hart- en vaatziekten. Zorg voor regelmatige controle bij de huisarts

2. Luister naar je lichaam

Neem klachten zoals ongewone vermoeidheid, kortademigheid of druk op de borst serieus, ook als ze niet lijken op de klassieke symptomen. Ga bij twijfel naar een arts.

3. Gezonde leefstijl

Eet gezond, beweeg regelmatig en zorg voor voldoende ontspanning. Dit vermindert niet alleen je risico op hart- en vaatziekten, maar houdt je algehele gezondheid op peil. 

4. Blijf op de hoogte

Volg informatie over vrouwen en hart- en vaatziekten. Kennis kan je helpen om sneller actie te ondernemen als dat nodig is. In het maartnummer 2025 van ons Vierstroom Magazine Vierstroom 01 – 2025, staat een uitgebreid interview met Mirjam Kaijer, expert op dit gebied. Zij heeft het ook over de laatste ontwikkelingen. Lees hier meer over in het artikel ‘Eva is geen Adam’ in het Vierstroom Magazine Lente 2025. 

Meer aandacht voor hartgezondheid bij vrouwen

Hart- en vaatziekten bij vrouwen verdienen meer aandacht. De symptomen zijn vaak subtiel en verschillen van de klassieke klachten die mannen ervaren. Dit verschil wordt veroorzaakt door biologische factoren en heeft lang onderbelicht onderzoek gehad. Gelukkig groeit de aandacht voor dit onderwerp, en kunnen vrouwen zelf al veel doen door alert te zijn en een gezonde leefstijl aan te houden. Wees niet bang om hulp te vragen bij ongewone klachten – het kan je leven redden. 

De medische wetenschap heeft zich eeuwenlang gericht op onderzoek naar de man, terwijl vrouwen bij bepaalde ziektes heel andere symptomen vertonen. Een groot probleem, want hierdoor wordt de juiste diagnose bij vrouwen niet altijd gesteld. Wil je weten hoe anders ziek het vrouwenlichaam wordt? Kijk dan op voicesforwomen.nl/kennisbank/.

Blader verder door het magazine

Annemieke (69) vond op latere leeftijd de liefde van haar leven via een datingsite. In dit verhaal lees je hoe zij en haar partner elkaar hebben leren kennen en hoe hun band blijft groeien.

“Via een datingsite leerden Annemieke en Gerard elkaar in 2015 kennen. “Dit is onze laatste levensfase en daar maken we samen wat moois van.“

Van een datingsite naar de liefde van mijn leven

Na het overlijden van haar vriend groeide na een aantal jaar het verlangen naar een nieuwe relatie. “Ik ben geen mens om alleen te zijn.” Via een datingsite kwam ze in contact met Gerard (nu 73 jaar). Ze aten samen een broodje tonijn en zij vond hem meteen leuk, hij had reserves. Gerard was gescheiden en had ook een andere vrouw leren kennen. Die dame had de relatie verbroken, maar Gerard was nog altijd onder de indruk van haar. 

Hij maakte van zijn gevoelens daarover bij Annemieke geen geheim. En Annemieke accepteerde dat en maakte net zo makkelijk een vervolgafspraak. En nog een. En nog een. Na meerdere afspraken kwam het idee om samen op vakantie te gaan. “Toen besefte ik”, vertelt Gerard, “dat ik alleen ja kon zeggen tegen die vakantie als ik de relatie met Annemieke echt een kans zou geven. Dat ik er nu vol voor moest gaan. En weet je wat zo gek is: direct nadat ik dat besloot, werd ik echt verliefd op haar.” 

En dat ging niet meer over. Annemieke en Gerard beschouwen elkaar als de grootste liefde van hun leven. “Als ik hem was tegengekomen toen ik 20 was, geloof ik niet dat het wat was geworden”, zegt Annemieke. “Hij was in die tijd van primitief kamperen en rondrijden met een zelfgemaakte camper. Dat is niks voor mij.” Hoe anders is dat nu. “Ik had voorheen relaties met introverte mannen, het is heerlijk hoe open en toegankelijk Gerard is. Al bij de eerste afspraak was hij over alles eerlijk. En ja, ik ook.” 

Op de knieën voor de liefde van mijn leven

Vanaf die eerste date hebben ze het samen meer dan gezellig. Ze maken uitstapjes en runnen zo nu en dan samen een B&B in Duitsland, in bezit van Gerard en zijn ex-vrouw. Ze fantaseren ook al snel over samen op vakantie gaan. Maar dat zat er niet meteen in. “Zij was werkloos en ik moest het huis en bedrijf nog verkopen – veel cash was er even niet.” 

Dat was toen. Want de vakanties kwamen er (“Vier weken Curaçao, heerlijk”), het bezit werd verkocht en nu wonen ze samen in een appartement waarvan alle vrienden van Gerard voorspelden dat hij er nooit zou aarden. Wel dus. In de eerste plaats hoeven huizen met grote tuinen voor hem niet meer en op de tweede plaats gingen die vrienden voorbij aan het feit dat hij er met Annemieke woont. 

In 2020 ging hij voor haar op de knieën. “Ik heb vooraf mijn kinderen gevraagd wat ze ervan vonden en die zeiden allemaal: doen pa.” Annemiek hoefde geen overleg met haar kroost. “Behalve dat het om mijn geluk gaat, wist ik dat ze Gerard zien zitten. Ik zei meteen ja.” De trouwerij zelf liet vanwege corona even op zich wachten. In 2022 kwam het er alsnog van. Een dik fotoalbum getuigt van een zonnige dag met kinderen, kleinkinderen en andere dierbaren. 

De ware liefde: Annemieke en Gerard genieten van hun levenslustige relatie 

Ze hebben het goed samen. Annemieke: “Een verschil met prille liefde van zo rond de 20 of 30 jaar: we worden niet afgeleid door studie, carrière en kleine kinderen. We hebben alle tijd voor elkaar. En we denken ook samen na over de toekomst. Ik vind de gedachte dat Gerard, mijn ware liefde, komt te overlijden en ik achterblijf moeilijk. Tegelijkertijd vind ik het erg voor hem als hij achterblijft…” 

Gerard: “We hebben het er wel eens over. Dat het misschien wel fijn zou zijn als we, over een jaar of vijftien of later, samen afscheid nemen van het leven. Het lijkt me een mooie gedachte, omdat we de ander niet achterlaten met verdriet.” Annemieke knikt. “Een hele mooie gedachte.” 

Maar voorlopig zijn Annemieke en Gerard nog vooral levenslustig in hun relatie. “Nou en of”, zegt Gerard.